Utopies…

[του κ. Πέτρου Τζεφέρη]

Πριν 2,5 χιλ. χρόνια ο Πλάτωνας στην «Πολιτεία» του κατασκεύασε μια ουτοπική πολιτεία, την "Καλλίπολη", με στόχο να εξετάσει τη δομή ενός ιδανικού κράτους δικαίου σε αντιδιαστολή με το άδικο και να βρει τελικά ποιο πολίτευμα ταιριάζει σε μια δίκαιη πολιτεία.

Πριν από 500 χρόνια, το 1516, ο Bρετανός Τόμας Μορ (1487-1535) δημοσίευσε στη Λουβέν τη δική του «Ουτοπία». Ο Μορ, στο ομότιτλο αυτό βιβλίο, αφηγούνταν την ιστορία ενός ταξιδιώτη, ο οποίος ναυάγησε σε ένα άγνωστο νησί, όπου βρήκε μια πολιτεία βασισμένη στην κοινοκτημοσύνη των αγαθών, στην αλληλεγγύη των ανθρώπων και τη θρησκευτική ανεκτικότητα.

Σήμερα ο κόσμος έχει πλέον διλήμματα που αφορούν την πεπερασμένη παρουσία του στην πλανήτη, την συμβίωσή του με το περιβάλλον και την βιωσιμότητα. Θέλει να ζει σε ένα καθαρά περιβάλλον και να δημιουργήσει μια κοινωνία βιώσιμη και έναν ατομικό αξιοβίωτο βίο. Μήπως όμως αυτή είναι η Πρώτη μεγάλη Ουτοπία;

Επιπλέον θέλει να διαθέτει πρόσβαση σε απεριόριστες πηγές ενέργειας και αγαθών για πάντα. Θέλει να επιτύχει τη βιώσιμη ή αλλιώς πράσινη ενεργειακή μετάβαση, την μετάβαση σε έναν κόσμο με αυτάρκεια στην ενέργεια, αλλά που επιπλέον δεν μολύνει, δεν καίει κάρβουνο και δεν εχει ή ανακυκλώνει πλήρως τα απόβλητά του. Μήπως όμως αυτή είναι η Δεύτερη μεγάλη Ουτοπία;

Κι ακόμη θέλει να αποϋλοποιήσει την οικονομία και να πετύχει έναν κόσμο ψηφιακό, με πρόσβαση στην επικοινωνία και την ενημέρωση για όλους… Μακριά από εξορύξεις και μεταλλεία, μακριά από πολέμους για τα υλικά αγαθά. Μήπως όμως κι αυτή είναι μια Τρίτη μεγάλη Ουτοπία του σύγχρονου ανθρώπου;

Και οι τρεις “ουτοπίες” έχουν ένα κοινό: τα υλικά αγαθά, τον υλικό μας κόσμο, our material world! Η δημοκρατία, η δικαιοσύνη και ισοπολιτεία των προηγούμενων …ουτοπιών, έχουν δώσει τη θέση τους στην κατανάλωση, τη σημερινή θεά. H στενότητα των αγαθών και οι εφοδιαστικές αλυσίδες είναι πλέον οι νέοι ρυθμιστές της οικονομίας, τα εργαλεία του νέου θαυμαστού κόσμου μας!.

Αναμφίβολα ζούμε σε έναν κόσμο υλικό, όπου τα όνειρα των νέων πλάθονται με ..«πρώτες ύλες», για να θυμηθούμε το σχετικό moto της ΕΕ (Raw Materials: the stuff, the dreams are made off).

Και στο βάθος, η «μεταλλεία» ή αλλιώς η «εξόρυξη», ο μόνος τρόπος για να παράξεις νέα υλικά, χωρίς να τα γεννήσεις!

Από τη μια, η «βιώσιμη» ανάπτυξη των τηλεπικοινωνιών, της αποϋλοποιημένης ψηφιακής οικονομίας, των καινοτόμων οικολογικών τεχνολογιών και της παγκοσμιοποίησης, θεωρεί τη «μεταλλεία» γκρίζα, αναχρονιστική και a priori μη βιώσιμη. Πόσο «βιώσιμο» είναι άραγε κάτι που αναπαράγεται σε γεωλογική κλίμακα;

Από την άλλη, ο «Θαυμαστός καινούργιος κόσμος» μας, ψηφιακός, απανταχού εξηλεκτρισμένος και ηλεκτροκινούμενος,, στηρίζει τα πόδια του στα σύγχρονα καλούδια της Τεχνολογίας των Υλικών: στο λίθιο, τον λευκό χρυσό της λατινικής αμερινής, στo κόλταν (coltan, ταντάλιο) των μαύρων του Κονγκό, στο πυρίτιο και στις κινέζικες σπάνιες γαίες. Κι ακόμη στα ηλεκτρονικά νεκροταφεία του, στην Γκάνα της Αφρικής. Α ναι ξέχασα. Αρκεί η εξόρυξη να ΜΗΝ είναι κοντά στην αυλή του..

Αρκεί μόνο να χρησιμοποιώ τα προϊόντα της, άκριτα, υποκριτικά και αλόγιστα: τι σχέση έχει το ρυπογόνο μεταλλείο με τον φορητό μου υπολογιστή και την «πράσινη» ζωή μου;

Η μεταλλεία δεν έχει ανάγκη από εργασίες που να τεκμηριώνουν την διαχρονική παρουσία της στους αιώνες που πέρασαν αλλά και που θα έρθουν. Χρειάζεται ανθρώπους να μπορούν να τη δουν συνετά και να δώσουν συναινετικές λύσεις. Λύσεις που δεν παραβιάζουν τους κύκλους της φύσης, μετακινούνται προς την οικονομία της γνώσης και της καινοτομίας και υπηρετούν τις ανάγκες των πολιτών για ασφάλεια, υγεία και ποιότητα ζωής.

Κι ακόμη στο επικοινωνιακό επίπεδο, έχει ανάγκη από την αποδοχή του κόσμου, στο βαθμό που αυτό είναι εφικτό αλλά και στο βαθμό που της αξίζει.. Αυτό θα γίνει μόνο όταν στείλουμε το σωστό μήνυμα στους κατάλληλους ανθρώπους. Όταν πούμε στον κόσμο την αλήθεια για το κόστος της ανάπτυξης. Οταν ο κόσμος αρχίζει να καταλαβαίνει ότι τα περισσότερα υλικά που χρησιμοποιεί καθημερινά, δεν προέρχονται από παρθενογένεση, αλλά έχουν την άκρη τους σε κάποιο ορυχείο στο παγκόσμιο χωριό.

Διότι μόνο τότε ενδέχεται να αναλάβει και το κόστος που αναλογεί στην χρήση αυτή!

Και να αντιληφθεί ότι βιωσιμότητα αποτελεί ανάγκη και όχι ρητορεία του καιρού μας!

Η φαντασιακή συγκρότηση του κράτους που λέγεται Ελλάδα..

Γιατί αλήθεια δεν έχουμε Κράτος;
Γιατί ποτέ δεν καταφέραμε να το συγκροτήσουμε ουσιαστικά, ούτε τώρα με τα μνημόνια που μας υποχρεώνουν και μάλιστα χωρίς κανένα βαθμό ελευθερίας;

Η αλήθεια είναι ότι δεν μπορούμε να κάνουμε ούτε σχέδια, ούτε όνειρα, αν δεν ξεφύγουμε από τη φαντασιακή συγκρότηση του κράτους κι αν δεν περάσουμε στη συνειδητή συλλογικότητα, ανάφερε ο συγγραφέας και φιλόσοφος Στέλιος Ράμφος, κατά την παρουσία του στο ετήσιο CEOSummit που διοργάνωσε  η ΕΕΔΕ.

Ο Σ.Ράμφος τοποθετήθηκε στο κεντρικό ζήτημα του συνεδρίου για το αν μπορεί η χώρα να γίνει ένας σοβαρός επιχειρηματικός κόμβος, εκμεταλλευόμενη και τη γεωστρατηγική της θέση, απαντώντας ότι πριν απ'όλα στην Ελλάδα πρέπει να συγκροτηθεί το κράτος, το οποίο ακόμη στηρίζεται σε μια πρωτόγονη δομή.

«Το κράτος δεν κατάφερε να συγκροτηθεί στην Ελλάδα, χάνοντας τις εξελίξεις του 10ου και 15ου αιώνα, με αποτέλεσμα ακόμη σήμερα η δημόσια ζωή να ορίζεται από φαντασιώσεις που απωθούν την ευθύνη και την πραγματικότητα».

Ο ίδιος τόνισε ότι «το ιστορικό λαχείο ένταξης στην Ε.Ε. δεν ήταν η πρόσβαση σε κεφάλαια, αλλά η δυνατότητα να συγκριθούμε με προηγμένες κοινωνίες». Ως εκ τούτου συμπλήρωσε πως «ακόμη και αν η Ε.Ε. διαλυόταν, η Ελλάδα οφείλει να μείνει ενταγμένη σ'αυτήν», εξηγώντας ότι το ευρωπαικό οικοδόμημα αποτελεί τον «καθρέφτη» εκείνο που θα βοηθήσει να εντοπίσουμε τις αδυναμίες μας.

«Η φαντασίωση μας καθησυχάζει από τη ευθύνη της πραγματικότητας. Νοιώθουμε ότι μας καταδιώκουν οι άλλοι, αλλά αυτό λειτουργεί ως άλλοθι για να μην πράττουμε. Ζητείται πάση θυσία η αποφυγή της πραγματικότητας. Η αρχαική μας κουλτούρα δεν μας βοηθάει. Καθένας που μας τάζει μαγική λύση κερδίζει την ψήφο μας. Ψάχνουμε την τελετουργία και αποφεύγουμε την πραγματικότητα. Η επανάληψη μας προσφέρει ασφάλεια και απορρίπτουμε την αλλαγή. Έτσι, αδυνατούμε να αναπτυχθούμε ως μια ανοιχτή και εξελισσόμενη κοινωνία» σημείωσε.

Σύμφωνα με τον κ.Ράμφο αυτή η ενσωματωμένη αντίληψη οδηγεί την κοινωνία στην άρνηση των νέων δομών και των μεταρρυθμίσεων. Υπογράμμισε δε ότι ακόμη και τα μνημόνια –παρά την αγριότητα τους- «αποβλέπουν στη δημιουργία κράτους».

Μια χώρα δίχως κράτος

Κράτος Κουρελού...

Μπορείς να φτιάξεις πόλεις φιλικές σε ανθρώπους με κινητικά προβλήματα στη Λούτσα, στο Μαρούσι, στην Κυψέλη; Στην Όλγας; Στο Βαρδάρη; Στη Μοναστηρίου, Στο Άργος; Στην Καρδίτσα; Τη Βέροια; Όχι, δεν μπορείς γιατί δεν έχεις καν πεζοδρόμια.

Θα μπορέσεις στο μέλλον; Αμφιβάλλω, γιατί δεν έχεις σχέδιο, δεν έχεις πρόγραμμα, δεν έχεις οργάνωση. Όπως δεν θα φτιάξεις ανακύκλωση, δεν θα φτιάξεις κτηματολόγιο, δεν θα φτιάξεις δασολόγιο. Γιατί δεν έχεις σχέδιο κι οργάνωση. Οργάνωση φίλε, οργάνωση!

Γιατί το κράτος σου τό χτισες όπως και τα σπίτια σ’ εκείνες τις λαϊκές συνοικίες. Πρώτα ένα δωμάτιο, ύστερα – όταν έπεσε μια δουλίτσα – κόλλησες ένα δεύτερο, με το εφάπαξ της πεθεράς σαλόνι, με κάτι αρπαχτές την εντοιχισμένη κουζίνα και με τα εξτραδάκια – ξέρεις τώρα -μετέτρεψες το πλυσταριό σε μπάνιο κι έβαλες και μπιντέ. Μπιντέ ρε φίλε! Και σήμερα η κόρη σου για να πάει από το δωμάτιό της για κατούρημα περνάει πρώτα από τη σαλοτραπεζαρία και την κουζίνα. Και σήμερα ο εγγονός σου αναρωτιέται σε τι χρησιμεύει ο μπιντές πάρεξ να ακουμπάει η γιαγιά τη λεκάνη για το πλύσιμο στο χέρι.

Έτσι είναι και το κράτος σου. Κουρελού. Γι’ αυτό δεν θά χεις ποτέ σοβαρή αποκομιδή σκουπιδιών, σοβαρή φοροεισπρακτική πολιτική, όσους «μυστικούς» Γερμανούς τουρίστες και να αμολήσεις στη γύρα, σοβαρή πολεοδομική υπηρεσία, σοβαρούς ελέγχους. Γιατί μπορεί να σου έχουν φορέσει κουστουμάκι, αλλά το τσαρούχι δεν τοχεις βγάλει. Και να σου πω κάτι; Αν αποφασίσεις όχι να αντιγράψεις αυτά που κάνουν άλλοι αλλά τη λογική πίσω από αυτά που κάνουν, κάτι θα καταφέρεις. Έστω και με τα τσαρούχια. Αλλιώς, πίθηκος θα είσαι πατριώτη. Μαϊμού πανηγυρτζίδικη που μιμείται χωρίς να ξέρει.

Πηγή:  http://toperivallon.gr/kourelou/

Σχόλιο. Κάποιοι θα πουν υπερβολή, κάποιοι θα φέρουν αντιρρήσεις. Δυστυχώς όμως, ο καθένας από μας θα μπορούσε να γράψει με εκατό διαφορετικούς τρόπους, εκατό διαφορετικά άρθρα,  που στο τέλος θα βγάζουν το ίδιο νόημα. Πονάει πολύ το κράτος κουρελού τόσο αυτούς που ειναι είναι μέσα σε αυτό, όσο και τους πολίτες. Μας πονάει όλους..