Δεν οδηγούν όλοι οι δρόμοι κάπου!

 

Όλοι μιλάνε για συναίνεση ως βάση για τη συνύπαρξη, διαβούλευση και συζήτηση ως βάση για την πρόοδο και τη δημοκρατία, όμως ας πούμε κάτι. Υπάρχει διαφορά ανάμεσα σε μια δημιουργική συζήτηση και μια άσκοπη συζήτηση. Υπάρχει διαφορά ανάμεσα σε ένα καλοπροαίρετο τραπέζι με δεδομένα που οι άνθρωποι κοιτιούνται στα μάτια από ένα τραπέζι που οι καθήμενοι κοιτάνε αλλού... Πιστεύω ότι όλοι το έχουμε βιώσει αυτό, είτε στην προσωπική μας ζωή είτε στον δημόσιο βίο. Πριν προσπαθήσεις να πείσεις ή να "λογικέψεις" κάποιον, αναρωτήσου, αν αυτό το άτομο είναι αρκετά "ώριμο" ή αν διαθέτει τα "δεδομένα" ώστε να αντιληφθεί την έννοια μιας διαφορετικής προοπτικής.

Γιατί αν όχι, δεν υπάρχει απολύτως κανένα νόημα. Μερικές φορές, ανεξάρτητα από το πόσο καθαρά εκφράζεσαι, ο άλλος δεν ακούει για να καταλάβει - ακούει για να αντιδράσει. Εχει τη δική του γωνία και αρνείται να δει πέρα από τις πεποιθήσεις του. Μην φανταστείς ότι θα τις αλλάξει, όσο κι αν ασχοληθείς προσπαθώντας να δώσεις διαφορετική οπτική. Ανεξάρτητα από το πόση λογική ή αλήθεια παρουσιάζεις, θα είναι απρόθυμος να σκεφτεί μια άλλη άποψη και η ενασχόληση μαζί του απλά θα σε εξαντλεί. Είναι έτοιμος να διαστρεβλώσει, να εκτρέψει ή να απορρίψει ευθέως τα λόγια σου, όχι επειδή κάνεις λάθος, αλλά επειδή δεν θέλει ή δεν μπορεί να δει μια άλλη πλευρά. Δεν υπάρχει άλλη πλευρά εκτός από τη δική του... το έχει προαποφασίσει.. ή ακόμη κι αν προσπαθεί δεν καταφέρνει να συντονιστεί.. το αποτέλεσμα όμως είναι το ίδιο...

Η ωριμότητα δεν έχει να κάνει με το ποιος κερδίζει από μια διαφωνία -προσωπική ή δημόσια- αλλά με το να ξέρεις πότε ένας "καυγάς" δεν αξίζει. Δεν χρειάζεται να δοθεί κάθε μάχη. Δεν αξίζουν όλοι οι άνθρωποι ή οι ομάδες τους την εξήγησή σου. Δεν οδηγούν όλοι οι δρόμοι κάπου. Είναι κι αυτό μέσα στους δημοκρατικούς κανόνες και τους κανόνες τις ισότητας και της ελευθερίας λόγου και σκέψης. Μερικές φορές, το πιο δυνατό πράγμα που μπορείς να κάνεις είναι να αποσυρθείς από το τοπίο - όχι επειδή δεν έχεις τίποτα να πεις- αλλά επειδή αναγνωρίζεις ότι κάποιοι άνθρωποι ή ομάδες τους δεν είναι έτοιμοι να ακούσουν. Δυστυχώς, ο στόχος της συνύπαρξης ή της αμοιβαίας ωφέλειας από τη συνύπαρξη πάνε περίπατο, πρέπει όμως να το αποδεχτείς. Η ειρήνη, αν καταφέρεις να την εξασφαλίσεις ποτέ, είναι πιο πολύτιμη από το να αποδεικνύεις κάτι σε κάποιους που έχουν ήδη αποφασίσει ότι δεν θα αλλάξουν γνώμη...

Λίθος Μάρμαρος, Ταινάριος: βιβλίο για τα μάρμαρα της Μάνης

Το βιβλίο αυτό δημιουργήθηκε με αφορμή ορισμένους προβληματισμούς, ειδικότερα για την περιοχή της Μάνης και τα μάρμαρά της, τα οποία ενώ κυριάρχησαν στον αρχαίο κόσμο (Nero Antico, Rosso Antico, Marmor Taenarium, Lapis Taenarius κ.α.) σήμερα υφίστανται σταδιακή απαξίωση και εγκατάλειψη.

Εξετάζει τόσο την ιστορική πορεία των μαρμάρων της Μάνης όσο και την κατεξοχήν επιστημονική τους ταυτότητα. Ερευνά τους χώρους εξόρυξης/εμφάνισης και επιχειρεί να ταυτοποιήσει τα μάρμαρα τόσο γεωχημικά και πετρογραφικά όσο και ισοτοπικά σε μια προσπάθεια να εξακριβωθεί η προέλευση (Provenance determination). Κι αυτό γιατί μέχρι σήμερα δεν έχουν τεκμηριωθεί και αναδειχθεί επαρκώς οι λατομικοί χώροι προέλευσης, αλλά και τα έργα τέχνης και τεχνουργήματα από μάρμαρο Μάνης, γεγονός που εγείρει αμφισβητήσεις ως προς την ιστορική τους ταυτότητα και διαδρομή. 

Τα μάρμαρα της Μάνης αργοσβήνουν και μαζί με αυτά αργοσβήνει και η κληρονομιά της πέτρας, η πλέον  εμβληματική ταυτότητα της Μάνης και του Μανιάτη. Στην εικόνα, μέτωπο από το ερυθρο-πορφυρόχροο μάρμαρο στον Προφήτη Ηλία Δημαρίστικων (rosso antico).

Ο Αγιος Νικόλαος Λάγιας, στο δρόμο  προς την Κοκκάλα σε παλιό νεκροταφείο. Δομημένη σε μεγάλο βαθμό και σκεπασμένη με μαρμάρες από μαύρο μάρμαρο, με παλαιοχριστιανικά spolia, πιθανότατα του 1100 μΧ.

Ισοτοπικά διαγράμματα αναφοράς χρήσιμα για την ταυτοποίηση της προέλευσης του ελληνικού μαρμάρου

Όμως η λήθη δεν ταιριάζει στα μάρμαρα της Μάνης, τα οποία  είναι σημαντικά και από ιστορικής και από γεωλογικής/κοιτασματολογικής απόψεως αλλά κι από απόψεως ιδιοτήτων και ενδιαφέροντος ως προς την αξιοποίησή τους κατά τη σημερινή περίοδο και το μέλλον.

Το βιβλίο αυτό φιλοδοξεί, με αφορμή τα μάρμαρα της Μάνης,  να ανοίξει θέματα σε ότι αφορά τη διάγνωση και τη σημασία της προέλευσης των μαρμάρων, την  προστασία κι ανάδειξη των εξορυκτικών χώρων προέλευσης, αλλά και την ένταξή τους σε ένα νέο αναπτυξιακό μοντέλο για τον τόπο μας, στο οποίο κυρίαρχο ρόλο θα έχουν οι αξίες που σμιλεύτηκαν δίπλα από τις πέτρες της αρχαίας Ελλάδας και ειδικότερα της Μάνης: η αξία της πολιτιστικής μας ταυτότητας, η αυτοσυνειδησία, η βαθύτερη φιλοσοφία της υπερηφάνειας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Στις  405 σελίδες του συγγράμματος συναντάται η επιστήμη με την μανιάτικη λίθινη ψυχή,  η λιτότητα του μανιάτικου βουνού με την ιστορία, την ιστορία του επώνυμου λίθου που από τα «μαρμαροκοπιά»  του μικρού αυτού αλλά περήφανου τόπου, διακινήθηκε στα πέρατα του κόσμου.  Κι ακόμη το πάθος του ερευνητή με την  επιστημονική αλήθεια που δεν επιδέχεται αμφισβητήσεις.

Περιλαμβάνει μια αδρή περιγραφή των μαρμάρων και των φυσικών λίθων του αρχαίου και σύγχρονου κόσμου, με έμφαση στον ελλαδικό χώρο και την Ανατολική Μεσόγειο (Κεφ.1).  

Περιλαμβάνει στοιχεία για τις αρχαίες πόλεις και τα αρχαία λατομεία της Μάνης και γενικότερα της Λακωνίας (Κεφ.2).   

Στοιχεία γεωλογίας καθώς και   στοιχεία για τον Ορυκτό Πλούτο της Μάνης και της Λακωνίας γενικότερα, συμπεριλαμβάνοντας εκτός από τα μάρμαρα και τα λοιπά κοιτάσματα, μεταλλευτικά, βιομηχανικά ορυκτά αλλά και επισημάνσεις για τα λατομεία ασβεστολιθικής πέτρας της οποίας η εξόρυξη συνεχίζεται μέχρι σήμερα (Κεφ. 3). 

Επίσης περιλαμβάνει πλήρη κατάλογο  των λατομικών θέσεων αλλά και θέσεων εμφάνισης μαρμάρου καθώς και στοιχεία για την διακίνηση των μαρμάρων και λίθων κατά τους ιστορικούς κυρίως χρόνους και την χρήση τους σε μνημεία της τέχνης και του πολιτισμού (Κεφ.4). 

Κι ακόμη, με αφορμή το ζήτημα των μαρμάρων της Μάνης, θέτει το γενικότερο θέμα της ταυτοποίησης των μαρμάρων του αρχαίου κόσμου, ένα θέμα που έχει απασχολήσει την επιστημονική κοινότητα  κυρίως με τη διοργάνωση διεθνών συνεδρίων της ASMOSIA (Αssociation For the Study of Marble and Other Stones Used In the Antiquity, από το 1988 και εξής. Από τις σελίδες του αναδεικνύεται το σημαντικότατο ζήτημα  της καταγραφής όλων των αρχαίων λατομείων, λαξευμάτων, εμφανίσεων  κλπ. σε μια δυναμική εθνική βάση δεδομένων κάτι που θα αποτελέσει εργαλείο για την ταυτοποίηση της προέλευσης αλλά και για την θεσμική, διοικητική και ουσιαστική προστασία των χώρων αυτών (Κεφ.5). 

Τέλος, τίθεται το θέμα της αξιοποίησης και της προοπτικής των ιστορικών μαρμάρων αυτών στη σημερινή εποχή. Ενα πρόβλημα που ταυτίζεται με το γενικότερο πρόβλημα της ανάπτυξης στον τόπο μας, ο οποίος βρίθει απο προστατευτέα μνημεία. Στο πλαίσιο αυτό, γίνονται και ορισμένες προτάσεις που αφορούν την εκλεκτική εξόρυξη με ανάπτυξη μικρής κλίμακος μονάδων με σκοπούς καθαρά πολιτιστικούς, οι οποίες θα μπορούσαν να επεκταθούν και σε άλλα ιστορικά μάρμαρα του τόπου μας.

Η γνώσσα που χρησιμοποιήθηκε είναι περισσότερο προς την κατεύθυνση της εκλαϊκευμένης γνώσης με στόχο  να μοιραστεί στον πολύ κόσμο, χωρίς όμως να αφίσταται της επιστημονικής εγκυρότητας  και της χρήσης της σχετικής βιβλιογραφίας σε βάθος. Προτιμώ το βιβλίο να διαβάζεται και όχι να αποτελεί μια καταγραφή, ένα  reference document όταν κάποιος χρειαστεί κάτι. Μολαταύτα, όποιος θέλει να ανατρέξει και να εντρυφήσει περαιτέρω σε επιστημονικές πηγές, του δίνεται η δυνατότητα να το κάνει με βάση τα πλήρη βιβλιογραφικά δεδομένα και τις πρόσθετες πηγές που παρέχονται από το παρόν σύγγραμμα.

Τα παραρτήματα του βιβλίου καθώς και μία σειρά από βιντεοσκοπημένο υλικό (media), έχουν ενσωματωθεί σε QR Codes , δηλ. γραμμωτούς κώδικες (barcodes) δύο διαστάσεων, που συνοδεύουν το έντυπο βιβλίο παρέχοντας πρόσθετη πληροφόρηση. Η κάμερα ενός έξυπνου κινητού αναγνωρίζει τους γραμμωτούς αυτούς κώδικες και η πλοήγηση στον σχετικό σύνδεσμο (ιστοσελίδα) γίνεται αυτόματα.

Το βιβλίο έχει εκδοθεί σε περιορισμένα αντίτυπα και η προμήθειά του γίνεται μέσω επικοινωνίας με τον εκδοτικό οίκο: lithos.marmaros.tainarios@gmail.com

Πέτρος Γ. Τζεφέρης

Magic Fountains: Montjuic or Niarxos? Από τα δύο, διαλέξτε και τα δύο!

Η υδάτινη εγκατάσταση στο Κανάλι του ΚΠΙΣΝ (Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος) περιλαμβάνει ένα σύμπλεγμα από 59 κατακόρυφους πίδακες, οι οποίοι συμβαδίζουν με την αρχιτεκτονική του κτιριακού συγκροτήματος που σχεδίασε το Renzo Piano Building Workshop, σε συνδυασμό με 10 περιστρεφόμενα σιντριβάνια. Οι πίδακες, τοποθετημένοι στο ύψος της Αγοράς, δημιουργούν ένα φαντασμαγορικό αξιοθέατο τόσο κατά τη διάρκεια της ημέρας, όσο και της νύχτας. Η εγκατάσταση είναι εξοπλισμένη με υποβρύχια LED φώτα τελευταίας τεχνολογίας.

Η νέα υδάτινη εγκατάσταση στο ΚΠΙΣΝ παρουσιάζεται στην πλήρη της μορφή ΣΗΜΕΡΑ  Κυριακή 14 Ιουλίου που το Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος(ΚΠΙΣΝ), σε συνεργασία με την Εθνική Λυρική Σκηνή (ΕΛΣ) παρουσιάζουν για πρώτη φορά στην πλήρη της μορφή τη φαντασμαγορική υδάτινη εγκατάσταση που έχει τοποθετηθεί στο Κανάλι, χάρη στην πρωτοβουλία και χρηματοδότηση του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ).

 

Βέβαια όσοι έχουν πάει στη Βαρκελώνη έχουν δει τις περίφημες παραστάσεις στο "Μαγικό συντριβάνι του Montjuïc" που χρονολογείται από το 1929 και η πρώτη παράσταση για το Μαγικό συντριβάνι του Montjuïc έγινε στις 19 Μαΐου 1929 κατά τη Μεγάλη Παγκόσμια Έκθεση.

 Ο σχεδιαστής Carles Buigas υπέβαλε τα σχέδιά του ένα χρόνο πριν από την έκθεση και πολλοί πίστευαν ότι το έργο αυτό ήταν υπερβολικά φιλόδοξο για να κατασκευαστεί, πόσο μάλλον για να ολοκληρωθεί εγκαίρως.  Σήμερα, τα περίφημα συνριβάνια του Montjuïc αποτελούν τουριστική ατραξιόν στην Βαρκελώνη. 

Φωτ. και video by Peter Tzeferis.

Το Μουσείο της Ελιάς και του Ελληνικού Λαδιού στη Σπάρτη

Το Μουσείο της Ελιάς και του Ελληνικού Λαδιού είναι το πρώτο στο είδος του που δημιουργήθηκε στην Ελλάδα. Εντυπωσιακό ξύλινο διπλό πιεστήριο με βαρούλκο από το γειτονικό (της Σπάρτης) Ξηροκάμπι, photo By Peter Tzeferis

Μύλος ζωοκίνητου ελαιοτριβείου από το Δράγανο Λευκάδας, 20ος αιώνας, Μουσείο της Ελιάς και του Ελληνικού Λαδιού, photo By Peter Tzeferis

Το Μουσείο της Ελιάς και του Ελληνικού Λαδιού που βρίσκεται στη Σπάρτη, ανήκει στο Δίκτυο Μουσείων του Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς. Στεγάζεται στο χώρο της παλιάς Ηλεκτρικής Εταιρείας, η χρήση του οποίου παραχωρήθηκε στο Ίδρυμα από τον Δήμο Σπάρτης. Το έργο εντάχθηκε στο Περιφερειακά Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Πελοποννήσου και χρηματοδοτήθηκε από το Β' και το Γ' Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης.


Στον άνω όροφο του Μουσείου παρουσιάζεται η μακραίωνη ιστορία των δυο αγαθών (της ελιάς και του λαδιού) και, παράλληλα,αναδεικνύεται η πολύπλευρη σημασία τους για τον ελλαδικό χώρο, σε πεδία όπως η οικονομία, η διατροφή, η υγιεινή, οι λατρευτικές συνήθειες, τα λαϊκά έθιμα.
Στην υπαίθρια έκθεση γίνεται αναφορά στην ελαιοκαλλιέργεια και ελαιοσυλλογή, ενώ παρουσιάζονται επίσης τρία ελαιοτριβεία, ένα των προϊστορικών, ένα των αρχαίων και ένα των βυζαντινών χρόνων, τα οποία τίθενται σε λειτουργία στο πλαίσιο εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων και προγραμμάτων.

Ελαιοπιεστήρια, Μουσείο της Ελιάς και του Ελληνικού Λαδιού, photo By Peter Tzeferis

Στον κάτω όροφο συνεχίζεται η παρουσίαση της εξέλιξης της τεχνολογίας των ελαιοτριβείων στην Ελλάδα από τους Μεταβυζαντινούς χρόνους έως το πρώτο μισό του 20ού αιώνα. Εκτίθενται μηχανισμοί που σώζονται ή/και έχουν αποκατασταθεί, καθώς και μεγάλες κινούμενες μακέτες, που βοηθούν τους επισκέπτες να αντιληφθούν τις παραδοσιακές τεχνικές παραγωγής του λαδιού. Η έκθεση πλαισιώνεται από ψηφιακές παραγωγές, ενώ στο χώρο του μουσείου λειτουργούν επίσης κυλικείο, εκθετήριο, πωλητήριο και αίθουσα πολλαπλών χρήσεων.

 Το Μουσείο της Ελιάς και του Ελληνικού Λαδιού είναι το πρώτο στο είδος του που δημιουργήθηκε
στην Ελλάδα. Αξιοποιώντας το παράδειγμα άλλων μεσογειακών κρατών, τα οποία έχουν ήδη αναδείξει τη δική τους παραγωγή μέσα από ποικίλες πρωτοβουλίες, μουσειακές και άλλες, το μουσείο επιδιώκει, μεταξύ άλλων, να προβάλλει τις προσπάθειες που γίνονται στην Ελλάδα για να διασωθεί η παραδοσιακή τεχνολογία και να αναδειχθεί ο διαχρονικός πολιτισμικός ρόλος της ελιάς και του λαδιού.

[Επιμέλεια: Π. Τζεφέρης]