Οταν τα παθήματα δεν γίνονται μαθήματα...

 [του Τζεφέρη Πέτρου] [by tzeferis peter]

Από το  Exxon Valdez (1989) μέχρι το πρόσφατο ατύχημα στην πλατφόρμα άντλησης πετρελαίου της BP , πέρασε πολύς καιρός. Το ίδιο και από το Baia Mare (Ρουμανία, 2000) μέχρι το σημερινό ατύχημα με την κόκκινη αλκαλική λάσπη στο Κόλονταρ της Ουγγαρίας.

Οι εταιρείες είναι πλέον εφοδιασμένες σήμερα με τα διεθνή περιβαλλοντικά πρότυπα (ISO 14001 κλπ) και τα ευρωπαϊκά κράτη εφαρμόζουν πλέον τις Ευρωπαϊκές Οδηγίες για την Περιβαλλοντική Ευθύνη (2004/35/ΕΚ) και τα Εξορυκτικά Απόβλητα (2006/21/ΕΚ).

 Ειλικρινά δεν είμαι σε θέση να εικάσω αν οι καταστροφές αυτές θα είχαν αποφευχθεί στην περίπτωση που η νομοθεσία παγκοσμίως ήταν αυστηρότερη και στην ΕΕ είχαμε αναθεωρήσει κι εμπλουτίσει τον   Ευρωπαϊκό Κατάλογο Αποβλήτων και τις ως άνω οδηγίες.  Αλλωστε, όπως φαίνεται τουλάχιστον για το ατύχημα στην ουγγαρία,  δεν τηρούνταν ούτε τα παραπάνω, στην περίπτωση που  η "απόρριψη" του έντονα αλκαλικού διαλύματος εκχύλισης του βωξίτη γινόταν χωρίς την απαιτούμενη αραίωση και εξορθολογισμό  της αλκαλικότητας σε περιβαλλοντικά αποδεκτά επίπεδα (τα παραπάνω αρνείται η εταιρεια MAL Rt.).

Αν τελικά δεν αναφερόμαστε σε μια τάξη πολιτικών κρατούντων πρόθυμη να πιστέψει ότι έχουμε δαμάσει τη φύση, λες και αυτή είναι απλά ένας προβλέψιμος υπεργολάβος! Αν το σύνθημα δεν ήταν «Drill, Baby, Drill» αλλά «Stall, baby, stall». Αν δεν ήταν "ό,τι είναι δυνατόν να γίνει, ας το κάνουμε!" αλλά "Homo sum, humani nihil a me alienum puto"...

Εκείνο που μπορεί κανείς να πει με σιγουριά είναι ότι, όλα αυτά τα χρόνια που πέρασαν, οι νόμοι και οι κάθε λογής παγκόσμιες επιτροπές, διακυβερνητικές συνδιασκέψεις για το περιβάλλον, τα ψηφίσματα για την ασφάλεια και τη βιώσιμη ανάπτυξη καλά κρατούν.

Εντούτοις, πρέπει να το παραδεχτούμε, ότι από την συνδιάσκεψη του Ρίο (1992)  (με την περίφημη πλην όμως  αλυσιτελή Agenda  21)  καθώς και όλες οι συνδιασκέψεις της δεκαπενταετίας που ακολούθησαν, δεν ήταν παρά «λεκτικά» περιβαλλοντικά ορόσημα, χωρίς ουσιαστικό περιεχόμενο και πρακτική αξία. Οι κανόνες "soft law" που απορρέουν από τα κείμενα των διακηρύξεων αλλά και οι βασικές αρχές της πρόληψης, της προφύλαξης αλλά και του "ο ρυπαίνων πληρώνει" are  nowhere to be seen... Που ειναι για παράδειγμα τα προληπτικά ή έστω κατασταλτικά μέτρα που πάρθηκαν με πρωτοβουλία της ΕΕ για το πρόσφατο ατύχημα στην Ουγγαρία; Πέραν των "οδηγιών" και  των "ψηφισμάτων" λείπουν παντελώς οι πολιτικές, τα εργαλεία παρέμβασης και τα μέτρα προστασίας υπέρ του Ευρωπαίου πολίτη...

Φυσικά, αν ρίξει κανείς μια ματια στον υπόλοιπο κόσμο της  Λατινικής Αμερικής, της Αφρικής  και της Ασίας θα  τρομάξει από τα εγκλήματα που γίνονται κατά του ανθρώπου και της φύσης. Και θα συμφωνήσει ότι τα πράγματα εκεί ειναι πολύ χειρότερα, τόσο στα θέματα της εργασιακής ασφάλειας όσο και στα περιβαλλοντικά θέματα.  Ολοι γνωρίζουμε ότι η Κίνα που είναι η πρώτη οικονομική δύναμη στον κόσμο, θυσιάζει στο βωμό της ανάπτυξης κάθε ικμάδα του περιβάλλοντος που διαθέτει και ακόμη χάνει καθε χρόνο πάνω από 5 χιλιάδες ανθρώπους στα ανθρακωρυχεία της. Στην Χιλή  με ανυπομονησία περιμένουμε την κάψουλα που θα φέρει πάλι στο φως τους 33 μεταλλωρύχους που ζουν για μηνες αποκλεισμένοι στα έγκατα της γης, δεσμώτες της "ανάπτυξης" αλλά και του "μεροκάματου".   Αρα,  σίγουρα θα πει κανείς ότι δεν μπορούμε mutatis mutandis να απαξιώνουμε συλλήβδην τις προόδους της νομοθεσίας στην ΕΕ και στον δυτικό κόσμο και να μην αξιολογούμε θετικά όλα τα παραπάνω ορόσημα.

Ορόσημα, όμως που δεν κατάφεραν να βοηθήσουν ουσιαστικά στην απόκτηση της περιβαλλοντικής ηθικής, του μόνου ασφαλούς κριτηρίου για την περιβαλλοντική προστασία. Που θα μας επέτρεπε να ελπίζουμε έστω κι ελάχιστα σε έναν κόσμο λίγο καλύτερο...


 Περιβαλλοντική Ηθική και Περιβαλλοντική Παιδεία

EAA position on the accident in Hungary

Analysis lags on Hungarian sludge leak

Greenpeace Not Satisfied with the Hungarian Government’s Claims

Hungary asks EU for help with toxic decontamination