18.6.18

Environmental Pollution from Abandoned Mines 25-26 June 2018 Athens, Greece IGME Auditorium

16.6.18

Κάποτε υπήρχε η γειτονιά...

«Κάποτε υπήρχε η γειτονιά.Τα σπίτια της, οι μάντρες της, η αλάνα και των παιδιών της οι φωνές…
Ερήμωσε η γειτονιά…Δίχως παιδιά και δίχως χελιδόνια» («Ερήμωσε η γειτονιά», Θανάσης Φροντιστής)

«Θυμάμαι την εύκαρπη της γειτονιάς μου μήτρα,
το παιδομάνι της ξεγνοιασιάς,
τους αμφίρροπους πετροπόλεμους,
τις φωνές, που έπλεχαν γιρλάντες πολύχρωμες χαράς…»

(«Η γειτονιά της πίκρας μου», Π. Π. Πανταζόπουλος)


Θυμούμαι τις απογευματινές καλοκαιρινές συνάξεις κάτω από τη μεγάλη ελιά του υποτυπώδους πεζοδρομίου, μπρος από τον πλατύ χωμάτινο δρόμο, ακριβώς έξω από την αυλή του πατρικού μου σπιτιού. Κάθε γυναίκα έφερνε το καρεκλί της κι έπιανε τη δική της θέση, την οποία και διεκδικούσε εάν κάποια άλλη την καταλάμβανε. Άλλες μάλιστα, καθόντουσαν ακόμη και στη μέση του δρόμου, πα σε σκαμνιά ή σε πέτρες που είχαν τοποθετήσει εκεί! Φαντάζεστε το βάσανο του δυστυχή οδηγού που τύχαινε να περνά από το σημείο αυτό, αφού θα είχε ν’ αντιμετωπίσει τη δυσφορία όλου του καθήμενου πλήθους, αφενός διότι θα χαλνούσε προσωρινά την αρμονία του συνόλου, αφετέρου διότι θα σκόνιζε –θέλοντας και μη– την εν λόγω ομήγυρη!

Κάθε γυναίκα συνήθιζε να φέρνει τον καφέ της, όπως και το κέντημα ή το πλέξιμό της, «για να μη σπαταλάται ο χρόνος», και άρχιζε η ίδια καθημερινή ιστορία. Ένα κεντρικό θέμα «ριχνόταν» για συζήτηση και κατόπιν οι αντιπαραθέσεις, οι διαφορετικές απόψεις, οι ρήξεις ακόμα (χωρίς εντούτοις να δίνεται συνέχεια), διαμόρφωναν μια ιδιόμορφη κατάσταση, μια μορφή λαϊκής συναγωγής. Το θέμα περιδινούνταν κι εμπλουτίζονταν, ώσπου στο τέλος φτάναν να μιλούν για πράματα εντελώς διαφορετικά από τ’ αρχικά, συνήθως ανάλαφρα και επουσιώδη, που εκτόνωναν το κλίμα, για να επέλθει στο τέλος η πρέπουσα ηρεμία, πριν από την αποχώρηση.

Οι συνάξεις αυτές, δεν ήταν γυναικοκρατούμενες. Συμμετείχε και το αντρικό φύλο. Οι εκπρόσωποί του λιγοστοί, ήταν κατά κανόνα ηλικιωμένοι, οι οποίοι προτιμούσαν τη συμπαθητική τούτη μάζωξη, από τη συνήθη στον καφενέ της γειτονιάς. Απ’ εκεί τους είχαν εκτοπίσει οι νεότεροι άρεννες, οι γιοί τους και τα εγγόνια τους, που οικειοποιήθηκαν τους χώρους αυτούς, γεγονός που έκαμε τους γέροντες να νοιώθουν άβολα. Γι’ αυτό και βρίσκαν πιότερη την εν λόγω κατατριβή.

Εμείς, μικρά άβγαλτα παιδιά, συμμετείχαμε με τον τρόπο μας στις «συνεδρίες» ετούτες, με πειράγματα και παιδικά αερολογήματα. Ακούγαμε πάντως τις «σοφίες» των μεγάλων και κάτι έμενε... Συνηθέστερα αναλωνόμασταν στα γνωστά θορυβώδη ομαδικά παιχνίδια˙ στο κρυφτό, στη μακρουλή γαϊδούρα, στο κυνηγητό, στα μήλα, στο μονότερμα, στο κουτσό, στους βώλους, στο τσιλίκι κ.ά., τα οποία χαλνούσαν το ιδιαίτερο κλίμα της «συναγωγής» και διά τούτο αντιμετωπίζαμε τις φωνές συνέτισης των μεγαλυτέρων. 

Η χαρά μας ήταν ο ερχομός του παγωτατζή, του κυρ Σωτήρη, ο οποίος με το τρίκυκλο ψυγείο του γυρνούσε σε όλες τις γειτονιές της περιοχής και μοίραζε άμετρη χαρά στα ξαναμμένα από το παιχνίδι παιδιά, τα οποία με λαχτάρα περίμεναν να γευτούν το παγωτό φυστίκι, που ήταν η σπεσιαλιτέ του. Αυτό, βεβαίως, δε σήμαινε ότι και οι μεγαλύτεροι δεν απολάμβαναν τις δροσερές του γεύσεις, έστω κι αν δεν το εκδήλωναν με το δικό μας ενθουσιώδη τρόπο.

Η συμμετοχή στην κοινωνική τούτη κατατριβή, ήταν αυτονόητη και –κατά μια έννοια– επιβεβλημένη. Θα έλεγα πως το αυτονόητο τούτης της πράξης έφτανε έως και σε ακρότητες, που ξεπερνούσαν πολλές φορές τα όρια της ανοχής, φτάνοντας σε κείνα της αδιακρισίας. Διά τούτο και οι παρεξηγήσεις δεν έλειπαν.
 
Το άσπρισμα της αυλής γινόταν στις γιορτές και στην αρχή της κάθε σεζόν, της καλοκαιρινής και της χειμερινής, ενώ το πρασίνισμα και ο ανθισμός του εν λόγω χώρου αποτελούσε μια μορφή ιεροτελεστίας, έχοντας καθιερωθεί σαν υποχρέωση της κάθε νοικοκυράς. Θεωρούνταν δε, ως προσβολή γι’ αυτήν εάν στην εν λόγω αποστολή της αποτύγχανε. 

Ποτέ δεν ξεχνώ το δέος, τον εκστασιασμό που αισθανόμουν όταν έμπαινα στην αυλή του πατρικού μου σπιτιού κι αντίκρυζα τα υπέροχα γαρύφαλλα και τα τριαντάφυλλα που τη στόλιζαν, που ευωδούσαν δυνατά και σου πίγκωναν την ανάσα, όταν παραμέραγα το αγιόκλημα και τα κρεμασμένα άνθη της μπουκαμβίλιας για να διαβώ την εξώπορτα, όταν με έπνιγε η μυρωδιά του βασιλικού, του διόσμου, του γιασεμιού, που λες και ως βαρύ ναρκωτικό με παρέσερνε σε κόσμους ονειρικούς. Τούτο το αίσθημα γινόταν εντονότερο και ο συναισθηματισμός ήταν μεγαλύτερος, κατά τα μετέπειτα χρόνια, όταν ερχόμουν από τη Σαλονίκη, όπου κατοικοέδρευα ως φοιτητής, κι έμπαινα στο μαγικό κόσμο της αυλής ωσάν προσκυνητής της! 

Αυτές οι συνάξεις με τα χρόνια περιορίστηκαν, τόσο σε συχνότητα, όσο και σε αριθμό συμμετεχόντων, κατόπιν δε, όταν κόπηκε η ελιά του πεζοδρομίου (ήταν, λέτε, κομβικό το χρονικό σημείο της κοπής της ή τυχαία συνέβη;) και ασφαλτοστρώθηκε ο δρόμος μπρος από το πατρικό σπίτι (έχοντας αναβαθμιστεί σε μια μικρή λεωφόρο), μετατοπίστηκαν στο εσωτερικό της αυλής. Στο τέλος έπαψαν να πραγματοποιούνται κι εκεί. Λες και η «μόδα» της αποξένωσης, η φερμένη από την πρωτεύουσα (!), έπρεπε να επιβληθεί κι εδώ…

(από το βιβλίο του Αντ. Καπετάνιου  “ΤΑ ΙΔΙΟΓΡΑΦΑ. Κείμενα αειθαλή και φυλλοβόλα”, δοκίμια, ιδιωτική έκδοση, Αθήνα 2017,http://www.bookstation.gr/Product.asp?ID=42567#).

12.6.18

H ΨΗΦΙΑΚΗ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Παλιότερα, υπήρχε ο μύθος, ότι το GIS είναι εργαλείο για ειδικούς επιστήμονες. Σήμερα το GIS θεωρείται εργαλείο για την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης, της δημιουργικότητας και των δεξιοτήτων.
Μια εικόνα χίλιες λέξεις – ένας χάρτης χίλιες εικόνες. Η ψηφιακή χαρτογραφία και τα γεωγραφικά συστήματα πληροφοριών GIS δεν αφορούν μόνον ειδικούς επιστήμονες, μπορούν να ενσωματωθούν με τρόπο ιδιαίτερα διασκεδαστικό σε όλες τις βαθμίδες και σχεδόν σε όλα τα πεδία της εκπαίδευσης, κάνοντας τη γνώση πιο εύληπτη και πιο ελκυστική.

Στην δική μας ασπρόμαυρη εποχή, η γενιά μας συμφιλιώθηκε γρήγορα με τον «Πολιτικό Χάρτη Της Ελλάδος» όπως τον βλέπαμε κρεμασμένο δίπλα στο βλοσυρό Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, πάνω στον τοίχο της πρώτης τάξης του δημοτικού. Η αλήθεια είναι ότι, έκτοτε, η χαρτογραφική αντίληψη για τους περισσότερους από εμάς δεν καλλιεργήθηκε ιδιαίτερα. Σήμερα όμως σε ένα περιβάλλον που η τεχνολογία κάνει σβέλτα και επιδέξια άλματα προς το μέλλον, η ψηφιακή γεωγραφία έχει εντελώς διαφορετική και πολύ μεγαλύτερη αξία απ’ ότι παλιότερα. Τόσο για τους ενήλικες και άλλο τόσο για τα παιδιά!

Από την στιγμή που το παιδί ανοίξει στο κινητό τους google χάρτες, έχει ήδη κάνει τα πρώτα του βήματα στο GIS, καθώς αυτό που απλώνεται στην οθόνη είναι ο ψηφιακός χάρτης της περιοχής του. «Ψηφιακός» θα πει ζωντανός, διαδραστικός, που – στην περίπτωσή μας –σημαίνει ότι μπορείς να ζουμάρεις, να πανάρεις, να κάνεις ταπ για να μάθεις πληροφορίες ή να καταγράψεις τις δικές σου. «Ψηφιακός χάρτης» κατά βάση θα πει Γεωγραφικό Σύστημα Πληροφοριών, δηλαδή Geographic Information System ή απλά GIS.

Τα σημερινά παιδιά θα πάρουν τις αποφάσεις του αύριο. Είναι η γενιά που θα κατακτήσει τον «γεωγραφικό αλφαβητισμό», την ικανότητα δηλαδή της γεωγραφικής κατανόησης και συλλογιστικής για τη λήψη αποφάσεων, ένα συστατικό προσωπικής και επιστημονικής ολοκλήρωσης. Αλλά και μια κρίσιμη ικανότητα για την αξιοποίηση της ποσοτικά άπειρης πληροφορίας που συλλέγεται καθημερινά και χρειάζεται ορθή κρίση για την αξιοποίησή της με στόχο την αντιμετώπιση των περίπλοκων προβλημάτων σε τοπική ή παγκόσμια κλίμακα.

Παλιότερα, υπήρχε ο μύθος, ότι το GIS είναι εργαλείο για ειδικούς επιστήμονες. Σήμερα το GIS θεωρείται εργαλείο για την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης, της δημιουργικότητας και των δεξιοτήτων.

Αν σήμερα το κλειδί για την εκπαίδευση είναι το STEM – δηλαδή επιστήμη (science), τεχνολογία (technology), μηχανική (engineering) και μαθηματικά (mathematics) – τότε το Γεωγραφικό Σύστημα Πληροφοριών είναι ένα εργαστήριο όπου αυτά τα τέσσερα θεμελιώδη συστατικά ανακατεύονται αρμονικά.

Ένας άλλος μύθος είναι ότι όλα αυτά αφορούν μόνον τις θετικές επιστήμες. Στα σχολεία του αύριο, τα παιδιά διδάσκονται Ιστορία πάνω σε διαδραστικούς χάρτες, από τους Περσικούς Πολέμους και την εκστρατεία του Μεγαλέξανδρου μέχρι το Χάνι της Γραβιάς, όλα αποκτούν υπόσταση όταν τα βλέπουμε στη θέση τους, στο χρόνο τους, συνδυασμένα και εν τέλει «ψηφιακά».

Στις ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες αυτές οι τεχνολογίες χρησιμοποιούνται για την καλύτερη κατανόηση του παρελθόντος – όπως λ.χ. από ποιες διαδρομές μετανάστευσαν οι φυλές των ανθρώπων, πότε και πώς διαδόθηκαν οι γνώσεις;

Τα Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών έχουν την ιδιότητα του να κλιμακώνονται και να πλάθονται με τρόπο που να προσαρμόζονται σε κάθε επίπεδο εκπαίδευσης και ηλικίας, να απαντούν δηλαδή σε ανάγκες και προβλήματα ανάλογα με το χρήστη.

Τα παιδιά του Δημοτικού μπορούν σε μικρές ή μεγάλες ομάδες να δημιουργούν με την βοήθεια του εκπαιδευτικού μια αναπαράσταση του μικρόκοσμου της γειτονιάς τους, να συλλέγουν τα σημεία της γειτονιάς τους που τους ενδιαφέρουν, ποιο πεζοδρόμιο είναι χαλασμένο, πού υπάρχει παιδική χαρά, πόσο κοντά είναι το γήπεδο μπάσκετ ή ποια είναι η ασφαλέστερη διαδρομή για ποδήλατο.

Οι μεγαλύτεροι νέοι και νέες στη Μέση Εκπαίδευση, μπορούν να επεξεργαστούν έναν δυναμικό, διαδραστικό χάρτη με προσαρμοσμένο περιεχόμενο, με στοιχεία που ή θα τα συλλέξουν μόνοι τους ή που θα τα συνδυάσουν με τα ανοιχτά δεδομένα (data.gov.gr, inspire.okxe.gr κ.α.) και τους πίνακες της ελληνικής ή της ευρωπαϊκής στατιστικής αρχής (statistics.gr και ec.europa.eu/eurostat) για να κατασκευάσουν χάρτες και εντυπωσιακές παρουσιάσεις, αναπτύσσοντας έτσι τις δικές τους ιδιαίτερες δεξιότητες για το μέλλον.

Τα σημερινά παιδιά που καταπιάνονται εγκαίρως με τον συναρπαστικό κόσμο της ψηφιακής χαρτογραφίας ικανοποιούν την έμφυτη περιέργειά τους, κατανοούν τον κόσμο που θα ζήσουν και καλλιεργούν την ικανότητα της επίλυσης σύνθετων χωρικών προβλημάτων. Μέσα στον απέραντο κόσμο των πληροφοριών που εκτίθενται καθημερινά, μαθαίνουν να τις αξιολογούν ταχύτερα και να ξεχωρίζουν τις σημαντικές από τις αδιάφορες.

Οι πόλεις μας θα γίνονται όλο και πιο ανθρώπινες, όλο και πιο δίκαιες, όσο τα νέα παιδιά προβληματίζονται για τη γειτονιά τους, για τις πολιτικές που ακολουθούνται πάνω στη πόλη τους, όταν θα μπορούν να μετρήσουν την αποτελεσματικότητα του σχεδιασμού (ή της έλλειψής του). Όσο δηλαδή θα κάνουμε όλο και τολμηρότερα άλματα προς το μέλλον.

[Κώστας Κουρούνηςhttps://publicspace.gr/h-psifiaki-chartografia-stin-ekpaidefsi/]

10.6.18

Διήμερο επενδυτικό συνέδριο στο Λαύριο με 70 διακεκριμένους ομιλητές "Επενδύοντας στη Λαυρεωτική"

Στις φωτο ο ομιλητής κ. Δημήτρης Μπίτζιος, ΙΓΜΕ

Μου επιτέθηκε!..


Μου επιτέθηκε!..

Κι εκεί που καθόμουν αμέριμνος στο παγκάκι κάτω από την ισκίαδα της μουριάς σε παρκάκι της Δυτ. Αθήνας, νάσου και σκάει μπροστά μου το συγκεκριμένο κορακοειδές! Προσγειώθηκε με ορμή στα πόδια μου κι άρχισε να κάνει νευρικές κινήσεις μπρος μου κρώζοντας. Δεν του έδωσα στην αρχή σημασία κι αυτό φαίνεται το εκνεύρισε περισσότερο. Άρχισε να κρώζει έντονα και βασανιστικά (για εμέ) και να γίνεται επιθετικό στεκάμενο εμπροστά μου, σηκώνοντας τώρα τα φτερά του και φουσκώνοντας το κορμί του σε βαθμό που νόμιζες πως είχε γίνει διπλάσιο σε μέγεθος, κρώζοντας παράλληλα συνεχώς. Προσπάθησα και πάλι με την αδιαφορία μου να το αποδιώξω και τότε μου επιτέθηκε πατώντας μου μια δυνατή τσιμπιά στο πόδι στο ύψος του αστράγαλου. 

Αιφνιδιασμένος αναγκάστηκα κι αποχώρησα και στρεφόμενος πίσω το είδα να με κοιτά ικανοποιημένο για τη “νίκη” του, χωρίς να με ακολουθεί, συνεχίζοντας το κρώξιμό του, που ήταν διαφορετικό τώρα, θα το έλεγα πανυγηρικό. Ήταν φανερό πως κείνο που ήθελε ήταν να με διώξει από το συγκεκριμένο μέρος˙ και μόνον αυτό. Στεκάμενος παρακείθε το είδα στο χώρο όπου βρισκόμουν να τρυγά τον καταγής καρπό της μουριάς, που μάλλον με την παρουσία μου εκεί του τον στερούσα! 

Έχει τελικά κάθε ενέργεια στο φυσικό περίγυρό μας την εξήγησή της…

[του Α. Καπετάνιου]