24.6.22

Utopies…


[του κ. Πέτρου Τζεφέρη]


Πριν 2,5 χιλ. χρόνια ο Πλάτωνας στην «Πολιτεία» του κατασκεύασε μια ουτοπική πολιτεία, την "Καλλίπολη", με στόχο να εξετάσει τη δομή ενός ιδανικού κράτους δικαίου σε αντιδιαστολή με το άδικο και να βρει τελικά ποιο πολίτευμα ταιριάζει σε μια δίκαιη πολιτεία.

Πριν από 500 χρόνια, το 1516, ο Bρετανός Τόμας Μορ (1487-1535) δημοσίευσε στη Λουβέν τη δική του «Ουτοπία». Ο Μορ, στο ομότιτλο αυτό βιβλίο, αφηγούνταν την ιστορία ενός ταξιδιώτη, ο οποίος ναυάγησε σε ένα άγνωστο νησί, όπου βρήκε μια πολιτεία βασισμένη στην κοινοκτημοσύνη των αγαθών, στην αλληλεγγύη των ανθρώπων και τη θρησκευτική ανεκτικότητα.

Σήμερα ο κόσμος έχει πλέον διλήμματα που αφορούν την πεπερασμένη παρουσία του στην πλανήτη, την συμβίωσή του με το περιβάλλον και την βιωσιμότητα. Θέλει να ζει σε ένα καθαρά περιβάλλον και να δημιουργήσει μια κοινωνία βιώσιμη και έναν ατομικό αξιοβίωτο βίο. Μήπως όμως αυτή είναι η Πρώτη μεγάλη Ουτοπία;

Επιπλέον θέλει να διαθέτει πρόσβαση σε απεριόριστες πηγές ενέργειας και αγαθών για πάντα. Θέλει να επιτύχει τη βιώσιμη ή αλλιώς πράσινη ενεργειακή μετάβαση, την μετάβαση σε έναν κόσμο με αυτάρκεια στην ενέργεια, αλλά που επιπλέον δεν μολύνει, δεν καίει κάρβουνο και δεν εχει ή ανακυκλώνει πλήρως τα απόβλητά του. Μήπως όμως αυτή είναι η Δεύτερη μεγάλη Ουτοπία;

Κι ακόμη θέλει να αποϋλοποιήσει την οικονομία και να πετύχει έναν κόσμο ψηφιακό, με πρόσβαση στην επικοινωνία και την ενημέρωση για όλους… Μακριά από εξορύξεις και μεταλλεία, μακριά από πολέμους για τα υλικά αγαθά. Μήπως όμως κι αυτή είναι μια Τρίτη μεγάλη Ουτοπία του σύγχρονου ανθρώπου;

Και οι τρεις “ουτοπίες” έχουν ένα κοινό: τα υλικά αγαθά, τον υλικό μας κόσμο, our material world! Η δημοκρατία, η δικαιοσύνη και ισοπολιτεία των προηγούμενων …ουτοπιών, έχουν δώσει τη θέση τους στην κατανάλωση, τη σημερινή θεά. H στενότητα των αγαθών και οι εφοδιαστικές αλυσίδες είναι πλέον οι νέοι ρυθμιστές της οικονομίας, τα εργαλεία του νέου θαυμαστού κόσμου μας!.


Αναμφίβολα ζούμε σε έναν κόσμο υλικό, όπου τα όνειρα των νέων πλάθονται με ..«πρώτες ύλες», για να θυμηθούμε το σχετικό moto της ΕΕ (Raw Materials: the stuff, the dreams are made off).

Και στο βάθος, η «μεταλλεία» ή αλλιώς η «εξόρυξη», ο μόνος τρόπος για να παράξεις νέα υλικά, χωρίς να τα γεννήσεις!

Από τη μια, η «βιώσιμη» ανάπτυξη των τηλεπικοινωνιών, της αποϋλοποιημένης ψηφιακής οικονομίας, των καινοτόμων οικολογικών τεχνολογιών και της παγκοσμιοποίησης, θεωρεί τη «μεταλλεία» γκρίζα, αναχρονιστική και a priori μη βιώσιμη. Πόσο «βιώσιμο» είναι άραγε κάτι που αναπαράγεται σε γεωλογική κλίμακα;

Από την άλλη, ο «Θαυμαστός καινούργιος κόσμος» μας, ψηφιακός, απανταχού εξηλεκτρισμένος και ηλεκτροκινούμενος,, στηρίζει τα πόδια του στα σύγχρονα καλούδια της Τεχνολογίας των Υλικών: στο λίθιο, τον λευκό χρυσό της λατινικής αμερινής, στo κόλταν (coltan, ταντάλιο) των μαύρων του Κονγκό, στο πυρίτιο και στις κινέζικες σπάνιες γαίες. Κι ακόμη στα ηλεκτρονικά νεκροταφεία του, στην Γκάνα της Αφρικής. Α ναι ξέχασα. Αρκεί η εξόρυξη να ΜΗΝ είναι κοντά στην αυλή του..

Αρκεί μόνο να χρησιμοποιώ τα προϊόντα της, άκριτα, υποκριτικά και αλόγιστα: τι σχέση έχει το ρυπογόνο μεταλλείο με τον φορητό μου υπολογιστή και την «πράσινη» ζωή μου;


Η μεταλλεία δεν έχει ανάγκη από εργασίες που να τεκμηριώνουν την διαχρονική παρουσία της στους αιώνες που πέρασαν αλλά και που θα έρθουν. Χρειάζεται ανθρώπους να μπορούν να τη δουν συνετά και να δώσουν συναινετικές λύσεις. Λύσεις που δεν παραβιάζουν τους κύκλους της φύσης, μετακινούνται προς την οικονομία της γνώσης και της καινοτομίας και υπηρετούν τις ανάγκες των πολιτών για ασφάλεια, υγεία και ποιότητα ζωής.

Κι ακόμη στο επικοινωνιακό επίπεδο, έχει ανάγκη από την αποδοχή του κόσμου, στο βαθμό που αυτό είναι εφικτό αλλά και στο βαθμό που της αξίζει.. Αυτό θα γίνει μόνο όταν στείλουμε το σωστό μήνυμα στους κατάλληλους ανθρώπους. Όταν πούμε στον κόσμο την αλήθεια για το κόστος της ανάπτυξης. Οταν ο κόσμος αρχίζει να καταλαβαίνει ότι τα περισσότερα υλικά που χρησιμοποιεί καθημερινά, δεν προέρχονται από παρθενογένεση, αλλά έχουν την άκρη τους σε κάποιο ορυχείο στο παγκόσμιο χωριό.

Διότι μόνο τότε ενδέχεται να αναλάβει και το κόστος που αναλογεί στην χρήση αυτή!

Και να αντιληφθεί ότι βιωσιμότητα αποτελεί ανάγκη και όχι ρητορεία του καιρού μας!


13.1.22

Time has come...

Τα γλυπτά έχουν προέλευση!. Στις 12.03.2021, ένας ακόμη Βρετανός Πρωθυπουργός (εν προκειμένω ο Boris Johnson), δήλωσε ότι τα μάρμαρα του Παρθενώνα ανήκουν στους …επιτρόπους του Βρετανικού Μουσείου. Δεν αποτελεί έκπληξη ούτε είναι η πρώτη φορά που η βαρβαρότητα και ο ανιστορισμός επισκέπτονται τα πολιτικά σαλόνια, δυστυχώς και χωρών με μεγάλη ιστορική διαδρομή. Μολαταύτα, σύμφωνα με τα ιστορικά δεδομένα της Οθωμανοκρατίας, τεκμαίρεραι πλήρως ότι ουδέποτε υπήρξε (ή προέκυψε) νόμιμη κτήση των γλυπτών του Παρθενώνα από το Βρετανικό Μουσείο. Επίσης, κάθε πολίτης αυτής της χώρας θα πρέπει να γνωρίζει ότι τα ελληνικά μάρμαρα, τόσο τα Ελγίνεια όσο και τα λοιπά, όπου κι αν έχουν μισέψει και εκτίθενται σήμερα, συμβολίζουν και εκπέμπουν παναθρώπινες αξίες, αλλά παράλληλα έχουν και προέλευση, η οποία ουδόλως χαρίζεται ή καταλείπεται.
ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ Π. ΤΖΕΦΕΡΗ ΛΙΘΟΣ ΜΑΡΜΑΡΟΣ, ΤΑΙΝΑΡΙΟΣ, ΣΕΛ. 327
«Η επιστροφή των Ελγίνειων Μαρμάρων στην Αθήνα έχει γίνει επιτακτική», γράφει, σε κύριο άρθρο της, η εφημερίδα Times του Λονδίνου, η οποία ανοικτά και ξεκάθαρα πλέον στηρίζει τον επαναπατρισμό των Γλυπτών του Παρθενώνα.

for UK to return Parthenon marbles



Όπως αναφέρει η βρετανική εφημερίδα «οι καιροί όμως και οι συνθήκες έχουν αλλάξει. Τα γλυπτά ανήκουν στην Αθήνα. Και πρέπει τώρα να επιστραφούν».


«Η επιστροφή των Ελγίνειων Μαρμάρων στην Αθήνα έχει γίνει επιτακτική», γράφει, σε κύριο άρθρο της, η εφημερίδα Times του Λονδίνου, η οποία ανοικτά και ξεκάθαρα πλέον στηρίζει τον επαναπατρισμό των Γλυπτών του Παρθενώνα.


«Τα Ελγίνεια Μάρμαρα απεικονίζουν υπέροχα την ανθρώπινη μορφή και την αίσθηση της κίνησης. Εκατομμύρια άνθρωποι έχουν θαυμάσει αυτά τα γλυπτά που κάποτε κοσμούσαν τον Παρθενώνα. Αλλά τους τελευταίους δύο αιώνες βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Πρόκειται για τα ομορφότερα όλων των αποκτημάτων του», σημειώνει η εφημερίδα.Στη συνέχεια τονίζει, μεταξύ άλλων, πως «για περισσότερα από 50 χρόνια, καλλιτέχνες και πολιτικοί υποστήριξαν ότι αυτά τα τόσο θεμελιώδη τεχνουργήματα για την πολιτιστική ταυτότητα ενός έθνους πρέπει να επιστρέψουν στην Ελλάδα. Το μουσείο και η βρετανική κυβέρνηση, με την υποστήριξη της εφημερίδας Times, αντιστάθηκαν σε αυτήν την πίεση. Οι καιροί όμως και οι συνθήκες έχουν αλλάξει. Τα γλυπτά ανήκουν στην Αθήνα. Και πρέπει τώρα να επιστραφούν».


Όπως ανέφερε στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων η γραμματέας της Βρετανικής Επιτροπής για την Επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα, Μάρλεν Κοτγούιν, «αυτή η παρέμβαση θα συμβάλει ουσιαστικά στον δημόσιο διάλογο του μακροχρόνιου αιτήματος της επιστροφής των Γλυπτών στην Αθήνα». Ένα αίτημα που «ξαναζωντάνεψε» τον περασμένο Νοέμβριο μετά την επίσκεψη του Έλληνα πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, στο Λονδίνο και τη σχετική πρόταση που καέθεσε στον ομόλογό του, Μπόρις Τζόνσον.



27.10.21

Τι λείπει από τους Έλληνες πολιτικούς ηγέτες

Ίσως και να φταίνε τα λόγια του Λιβανέζου ποιητή Kahlil Gibran: 
«Τη χώρα να λυπάσαι που τρώει ψωμί από ξένη σοδειά, φορά ένδυμα που δεν ύφανε και έχει:
- Αλεπού για πολιτικό
- Απατεώνα για φιλόσοφο και
- Τους σοφούς της βουβούς»,


που είδα στον ύπνο μου ότι, η χώρα μας απέκτησε:

Έναν ηγέτη απαλλαγμένο από το ψυχοφθόρο σύνδρομο του λεγόμενου «πολιτικού κόστους» και που χαίρεται όταν τον βρίζουν πίσω του, γιατί αυτό σημαίνει ότι προηγείται (!)

Έναν ηγέτη, που είχε το θάρρος (με δημοψήφισμα) να περιορίσει τις βουλευτικές έδρες σε 150 με τους δικηγόρους και του γιατρούς να μην υπερβαίνουν το 15-20%. Επιχειρήστε, για παράδειγμα, να αναφερθείτε στη Βουλή στην τεχνητή νοημοσύνη ή και τους κβαντικούς υπολογιστές, και θα διαπιστώσετε ότι, οι μεν βουλευτές-δικηγόροι προσφεύγουν απεγνωσμένα στον Ποινικό Κώδικα, οι δε συνάδελφοί τους γιατροί, σε κάποιο εγχειρίδιο φαρμακολογίας για να καταλάβουν περί τίνος πρόκειται (!)

«Δεν πεθαίνω για τις απόψεις μου, όπως έλεγε ο B. Russel, γιατί μπορεί να κάνω και λάθος» αλλά δυστυχώς, δεν φταίνε οι καιροί που αλλάζουν, φταίμε εμείς που δεν αλλάζουμε…

Έναν ηγέτη, αντιμισονεϊστή, έτοιμο να επενδύσει σε νέους με ειδικές δεξιότητες και πλούσια κοινωνική και συναισθηματική νοημοσύνη.

Έναν ηγέτη, που δεν θα εκχωρεί στους αποτυχόντες πολιτικούς και στους επαγγελματίες συνδικαλιστές της κομματικής νομενκλατούρας τη διοίκηση των νευραλγικών για την οικονομία και την κοινωνία Φορέων. Αλλά, σε καταξιωμένες από την επιστημονική και την επαγγελματική κοινότητα προσωπικότητες.

Έναν ηγέτη, που θα μετονομάσει το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης σε Υπουργείο Αγροτικής Αναγέννησης, με Υπουργό άτομο ισάξιο του Ολλανδού ή και Ισραηλινού ομολόγου του. Γιατί, αν μέχρι σήμερα είχαμε έστω και ένα οραματιστή και ικανό υπουργό δεν θα τρώγαμε ούτε ντομάτες Βελγίου, ούτε και κοκόρια Ιταλίας (!) Ούτε, οι γαστρονομικά απατρεις ξενοδόχοι μας, θα επιβάρυναν το εμπορικό ισοζύγιο με εισαγόμενα σκουπίδια σε βάρος της εθνικής μας παραγωγής και της γαστρονομικής μας κουλτούρας για να ταΐσουν την πελατεία τους.


Αλήθεια, υπάρχει κανείς που συνεχίζει να αγνοεί ότι το Ισραήλ, με έκταση όση και η Πελοπόννησος, μεσουρανεί με τα γεωργικά του προϊόντα στην ευρωπαϊκή αγορά; Υπάρχει κανείς που να αμφισβητεί τον ισχυρισμό των Ολλανδών «Δώστε μας τη Θεσσαλία για να θρέψουμε την Ευρώπη»! Την ίδια ώρα που εισάγουμε τυριά διαλογής (αλήθεια, γιατί στα s/m δεν αναγράφεται πάνω σ’ αυτά χρόνος ωρίμανσης και ποσοστό υγρασίας;) οι διάφοροι αυτοαποκαλούμενοι Σεφς δολοφονούν την κουζίνα μας με το να διαφημίζουν την εισαγόμενη κρέμα γάλακτος (!), και οι εστιάτορές μας με το να βάζουν στο τραπέζι εισαγόμενο βουτυράκι αντί για ελαιόλαδο, η Δανία προωθεί την καλλιέργεια σε όσπρια προκειμένου να τα εντάξει στο διαιτολόγιό της!

 Έναν ηγέτη, έτοιμο να υποκαταστήσει το εδώ και χρόνια έωλο μοντέλο τουριστικής πολιτικής, που καταναλώνει περισσότερο παρελθόν παρά να παράγει μέλλον με ένα νέο μοντέλο, ανάλογο του brandname, της ιστορίας και του φυσικού της κάλους της χώρας. Θυμίζω στους ενασχολούμενους με τον τουρισμό κρατικούς φορείς τα από το 1952 λόγια του Jean Cocteau “Η Ελλάδα διαθέτει πανίσχυρους μηχανισμούς ενάντια στον τουρισμό της…». Το να συνεχίζεις να μετράς αφίξεις και εισπράξεις χωρίς το πόσο σου κόστισαν είναι καθαρή απάτη. Το να ταΐζεις τον ξένο με εισαγόμενα είναι παρακμή όπως, και το να ολισθήσεις σε τοπικό υπερτουρισμό δεν είναι έλλειψη προγραμματισμού, είναι έγκλημα.

 Έναν ηγέτη που, επειδή γνωρίζει:

- Γιατί η χώρα μας μαστίζεται από χρόνια προϊοντοπενία και χαμηλή ανταγωνιστικότητα
- Γιατί το ελληνικό επιχειρείν τρέφει απέχθεια στο μέλλον
- Γιατί η δημιουργικότητα του λαού μας δεν μεταφράζεται σε καινοτομία
- Γιατί την πάλαι πότε αναιμική και δασμοσυντήρητη μεταποιητική μας οικονομία διαδέχτηκε η επιδοτοφιλική και χωρίς τις αναμενόμενες επιδόσεις

- Γιατί τα κατά καιρούς διόλου ευκαταφρόνητα αναπτυξιακά κίνητρα δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα. Μήπως η παραγωγή αγαθών δεν είναι στο DNA μας; και τέλος:

- Γιατί οι εξαγωγές μας στη 15 τρισ. ευρώ αγορά της Ε.Ε. ποσοτικά και ποιοτικά προκαλούν από θλίψη μέχρι και θυμηδία, προσαρμόζει το παραγωγικό μοντέλο της χώρας στην εθνική μας ιδιοσυγκρασία και σε πεδία με αποδεδειγμένο το διεθνές ανταγωνιστικό τους πλεονέκτημα. Το να κάνεις το ίδιο λάθος, δηλαδή να συνεχίζεις να επενδύεις εκεί που αποδεδειγμένα δεν πέτυχες, και να περιμένεις διαφορετικό αποτέλεσμα, δεν είναι ουτοπία είναι ηλιθιότητα. Περίτρανη απόδειξη το τριτοκοσμικό ποσοστό των εξαγωγών μας στο ΑΕΠ της χώρας.

Έναν ηγέτη, που θα επενδύσει στην εκπαίδευση εκείνη που θα «ξεκολλήσει» τη χώρα από την τελευταία της θέση εντός της ευρωζώνης, όσον αφορά στον Ευρωπαϊκό Δείκτη Δεξιοτήτων (ESI) και θα συνδέσει την παραγωγή του τεχνικού και του επιστημονικού δυναμικού της με τις απαιτήσεις της 4ης Βιομηχανικής Επανάστασης.

Έναν ηγέτη, που επειδή γνωρίζει ότι η «Αχίλλειος πτέρνα» του ελληνικού επιχειρείν είναι η φοβία του απέναντι στην διάσταση της κουλτούρας που ακούει στο όνομα «Ανοχή Αβεβαιότητας», θα σταματήσει να επενδύει σε «κουτσά άλογα» και θα στρέψει την αναπτυξιακή πολιτική του τόπου σε πεδία με αδιαφιλονίκητο αναπτυξιακό και εξαγωγικό προσανατολισμό όπως:
  • την πολεμική βιομηχανία,
  • τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας,
  • το σπάνιο ορυκτό μας πλούτο (μεταλλουργία κλπ) ,
  • τη ναυτιλία, τη ναυτηλιακή παιδεία ως εξαγώγιμο «προϊόν» και τον ναυπηγοεπισκευαστικό κλάδο,
  • την έρευνα με στόχο την αξιοποίηση του πνευματικού μας κεφαλαίου,
  • τον πολιτισμό και την κουλτούρα και ασφαλώς
  • τη θαρραλέα διεθνοποίηση των ΑΕΙ

Τέλος, έναν ηγέτη, που επειδή γνωρίζει ότι, σ΄ αντίθεση με τη «γραμμική κουλτούρα» (linear - active) των Βορείων εταίρων μας στην ΕΕ, ο αδύναμος κρίκος της οικονομικής μας ανάπτυξης και κατ’ επέκταση της κοινωνικής μας συνοχής οφείλεται στην «πολυδραστήρια κουλτούρα» (multi-active) στην οποία ανήκει η χώρα μας, συνεπακόλουθο της οποίας είναι:
  • η ροπή στην πολυνομία, τη γραφειοκρατία, την παραοικονομία και τη διαφθορά
  • η εσωστρέφεια (βλέπε re-active αντί pro-active επιχειρηματική συμπεριφορά) όπως και
  • η απέχθεια σε κάθε μεταρρύθμιση (εκπαιδευτική ή και οργανωτική),
έχει το θάρρος των γρήγορων αποφάσεων και την υπερηφάνεια του επαναστάτη / αναμορφωτή αδιαφορώντας για την επανεκλογή του.

Όταν ξύπνησα και συνειδητοποίησα ότι όλα αυτά ήταν ένα όνειρο, περιέπεσα σε βαθιά μελαγχολία και αναφώνησα:
  • Ναι, πολιτικά κόμματα όλων των αποχρώσεων που συχνά θυμίζετε τον κωπηλάτη που και καθιστός είναι και προς τα πίσω πάει
  • Ναι, πολιτικά κόμματα της εκάστοτε αντιπολίτευσης που αγνοείτε ότι, «ποτέ δε βγάζεις το φελλό από τη βάρκα που είσαι μέσα»
  • Ναι, επιστημονικές κοινότητες που εξελιχθήκατε σε κοινές συντεχνίες
  • Ναι, νέοι αυτοεξόριστοι επιστήμονες που ανεξήγητα ανέχεστε να σας στερούν και αυτό τούτο το δικαίωμα της ψήφου να θυμάστε δεν αλλάζουμε χώρα αλλάζουμε τη χώρα…
  • Ναι, συνδικαλιστές που αντί για σύμμαχοι του αύριο, καταντήσατε θλιβερή καρικατούρα του χθες
  • Ναι, Έλληνα ψηφοφόρε που δε θέλεις να κυβερνηθείς από ανθρώπους καλύτερους από σένα
  • Ναι, δημόσιοι υπάλληλοι, που συχνά συμπεριφέρεστε ως «στρατός κατοχής» και που σε κάθε λύση εφευρίσκετε και ένα πρόβλημα
  • Ναι, νεκρωμένη σε αντανακλαστικά ελληνική κοινωνία

Γιορτάζουμε τα 200 χρόνια από την απελευθέρωσή μας και ακόμα δεν καταλάβατε ότι δεν υπάρχουν προβλήματα, υπάρχουν μόνο λύσεις.

Επειδή όπως έλεγε ο Goethe «ο χρόνος δεν αποταμιεύεται» κλείνω με την πρόταση της οργάνωσης ενός συνεδρίου και μιας σειράς τηλεμαχιών με τη συμμετοχή πολιτικών, οικονομολόγων, κοινωνιολόγων, ψυχολόγων και εκπροσώπων της επιχειρηματικής κοινότητας με θέμα: Η οικονομική μας πολιτική επηρεάζει αρνητικά το επιχειρείν της χώρας ή Η κουλτούρα μας παρεμποδίζει την ανάπτυξη της κατάλληλης πολιτικής;


Γράφει ο Δρ Γιάννης Κριτσωτάκις, Διδάκτωρ του Οικονομικού Πανεπιστημίου της Βιέννης με εξειδίκευση στην Επικοινωνία και στο Marketing Εξαγωγών.

19.9.21

Τοπόσημα του 1821, αφιέρωμα στη Μάνη

 

5.8.21

ΩΔΗ ΣΤΗ ΦΥΣΗ ΠΟΥ ΧΑΝΕΤΑΙ


"Ο αέρας μυρίζει πένθιμα.
Το χρώμα του θανάτου καλύπτει τα πάντα.
Η λάμψη της φλόγας φωτίζει τη νύχτα,
κυρίαρχη έναντι κάθε άλλης φωτοδότρας πηγής.«Σας παρακαλούμε:
Αφήστε μας τα πράγματα.
Μη μας τα καίτε.
Αφήστε τα έντομα να βρίσκουνε τα άνθη τους».

(«Αυτοβιογραφία», Νικηφόρος Βρεττάκος).


Ο αέρας μυρίζει πένθιμα. Το χρώμα του θανάτου καλύπτει τα πάντα. Η λάμψη της φλόγας φωτίζει τη νύχτα -πιο έντονα θαρρείς από αυτή των άστρων-, κυρίαρχη έναντι κάθε άλλης φωτοδότρας πηγής. Τούτο το θανατικό είναι βαρύ, πολύ βαρύ για να το αντέξει κανείς...

Το δάσος, το τόσο πολύτιμο μερτικό μας, κάηκε. Η βλάστη εχάθη. Ο τόπος ο θαλερός εσβήσθη. Γίνηκε σταχτύς, γίνηκε μαύρος. Γίνηκε σκιά, γίνηκε θάνατος. Τα δένδρα νεκρά, μα πεισματικά όρθια! Ακίνητες μαύρες φιγούρες, σκιές θανάτου, μας χαιρετούν λίγο πριν σκύψουν για να ασπασθούν τη μάνα γη, λίγο πριν γίνουν άγγελοι! Κάμανε κόπο πολύ για να ψηλώσουν, πάλεψαν με τα ενάντιά τους στοιχειά μέχρι να ορθωθούν, μέχρις ότου γίνουν ικανά στην αντοχή, στη στέρηση, στις κακουχίες. Πέρασαν χρόνια πολλά, βαριά, μέχρις ότου γίνουν οι ώριμοι στυλοβάτες της γης, οι ακίνητοι προστάτες μας, που δίναν ανάσα στο μακάριο κόσμο μας.

Κι ήρθε κακιά στιγμή, χέρι φονικό, για να σβεστεί η ελπίδα, για να χαθεί η ζωή. αυτή που με τόσο κόπο κι ατέλειωτη υπομονή δημιουργήθηκε. Και τώρα, πωρπατούμε στην αυχμηρή γη που μας στοιχειώνει, και για το κακό θρηνούμε, αδύναμοι όντας μπρος του. Στο απέραντό του, μικροί-ελάχιστοι γινόμαστε, σερπετοί κι αλλότριοι. Θυμώνουμε για τούτο, οργιζόμαστε με τον άνθρωπο που λάθεψε, που χαύνα είδε τη ζωή κι αποστειρώθη.

Στη γη τούτη, ο θάνατος χάσκει παντού. Σκελετοί δένδρων και θάμνων, σκελετοί ζώων και πουλιών -αυτός είν' ο σκελετός, το κουφάρι της γης-, ρόχθοι και γογγυσμοί στοιχειώνουν τη ζωή. Το χώμα ξερό, ξερνάει καπνό και φοβέρα, σκιάζοντας τη ζήση.

Η Περσεφόνη γέρνει, τη γη τη στερνή αγκαλιάζει (έτσι την είδε ο Νίκος Γκάτσος, στον Εφιάλτη της), σαλεμένη από το βαρύ καημό. Η στάχτη, το σάβανο που καλύπτει το νεκρό σώμα της μαυροντυμένης γης, στέκει πάνω της υστερνά, σκεπάζοντάς την απαλά, ωσάν σινδόνη -γκροτέσκο στοιχείο λες, της ακροτελεύτιας πράξης, μιας δυνατής συγκινησιακής στιγμής έντασης, επαφής, αγάπης, πόνου ... Η τελευτή στιγμή! Φόβος της, μην το ανεμοτάραμα την πάρει και φανεί η γυμνότης!

Φτάσαμε λοιπόν στον τραγικό επίλογο. Φτάσαμε στο σημείο οπού, αναφερόμενοι στη φύση, μιλούμε πια σε παρελθόντα χρόνο. Η διά των αναμνήσεων επαναφορά της εικόνας της ή ο ευκτικός τρόπος αναφοράς της, δηλώνουν το αδιέξοδο. Δηλώνουν το άδηλο της καταστροφής..

Τώρα πια, όλα κείνα τα όμορφα που τη χαρακτήριζαν, φαντάζουν μακρυνά, αβέβαια στη σκέψη, θολά στην εικόνα. Η αγάπη για όσα φύγαν γίνεται αβάσταχτη, η ανάγκη για επαφή γίνεται επιτακτική. Ο ποιητής νοσταλγεί θρηνητικά για την έλλειψη της φύσης: «Να 'τανε τη σκιά τους να μου δίνανε / όταν κοντά τους θα διαβαίνω πάλι / σα μιαν αγάπη που κανείς δε μου 'δωσε / σα μια στοργή που μου 'λειψε μεγάλη» («Τα πεύκα» Λάμπρος Πορφύρας).

Κι η πληγωμένη γη, αυτή η μαυροφόρα που πατούμε, τι θα γενεί; Πολύ φοβούμαι ότι θα βιασθεί ανενδοίαστα από τους βάρβαρους τεχνοκράτες τού σήμερα. Θα γενεί τσιμέντο, θα γενεί άσφαλτος. Θα γενεί σκιά, θα γενεί φοβέρα. Το σκότος του πολιτισμού μας θα καλύψει το θαλερό, το υψηλό, το ευφρόσυνο, που πριν υπήρχε εκεί. Θα σβεστεί το όνειρο, θ' αποδιωχθεί η ελπίδα. Κι εμείς, ως μοιραίοι, ουτιδανοί κι ανήμποροι θα πεθαίνουμε ανύποπτα, σφαλερά, χωρίς να συνειδητοποιούμε την τραγικότητά μας. Οποία καταδίκη η ανάρμοστη φιλομηρία στο σκότος, στη σκωρία, στη θαμβότητα... Ποιο το ήθος στη μικρόνοια, στη φρεναπάτη, στην ενοχή, στη συνενοχή, στο άγος; Στα δύστηνα, στα φτενά και τρομώδη άνθρωπε καταπέφτεις, σε αυτά πνίγεσαι και με (για) αυτά (αργο)πεθαίνεις.

Όμως φτάνει πια, όχι άλλος θάνατος της ψυχής, όχι άλλη μακαριότητα, όχι άλλη άγνοια, όχι άλλος θάνατος. Ορθώσου…, το ανάστημά σου άνθρωπε ύψωσε και σάρωσε τα κάστρα, τις φυλακές του πολιτισμού σου...

Πένθησε για τη φύση άνθρωπε της θλιμμένης γης, κλάψε για το χαμό του δάσους. Θρήνησε, ξύπνησε, εξεγέρσου. Σκέψου, νοιώσε και... ορκίσου με τη φωνή της καρδιάς πως στο μέλλον δε θα επιτρέψεις να γενεί άλλο τέτοιο κακό, πως θα προστατέψεις το φυσικό αγαθό, πως θα γενείς δημιουργός ζωής, θα γίνεις φυτευτής. Θα το πονέσεις και θα το προστατεύσεις το δενδρί π' απέμεινε, κείνο που θα φυτέψεις. Θα το ποτίσεις με τα δάκρυα και τον ιδρώτα σου, θα το κοπρίσεις με τη φροντίδα και την περιποίησή σου, θα το ψηλώσεις με την ελπίδα σου.

Δε θα τ' αφήσεις, δε θα το αμελήσεις, δε θα το ξεχάσεις. Θα το κάμεις δυνατό, θα το κάμεις μέγα. Για να πάρεις -μέσα από τη δημιουργική προσπάθεια- τη δύναμή του, τη θέλησή του, το κουράγιο του, και να γενείς ορθός, ...για να συνεχίσεις. Χρειάζεται ανθρώπους τέτοιους η γη μας -ιδιαίτερα σήμερα-, ανθρώπους όλο καρδιά, όλο πνοή, όλο βλέμμα. Ανθρώπους-δημιουργούς, ανθρώπους-λειτουργούς, ανθρώπους-ποιητές. 

Πήγαινε κει όπου κείται το δάσος της ψυχής σου και περπάτησε στο καβουρντισμένο χώμα. Άφησε το πόδι σου να μπει βαθιά στο παχύ στρώμα της στάχτης, άφησε να σε γδάρει το αιχμηρό κλαδί του καμένου δένδρου. Νοιώσε τον πόνο της γης στο σώμα σου, στην καρδιά σου..

Νοιώσε το θάνατο που κυριαρχεί. Νοιώσε τη στέρηση, τη ζωή που εχάθη. Νοιώσε το ρόγχο της φύσης στο ζώο που καίγεται και μαρτυρικά αργοπεθαίνει. Στο δένδρο το φλεγόμενο, που κοντανασαίνει βασανιστικά. Στο φοβισμένο κτύπο μιας ανεξερεύνητης καρδιάς, που δε ξέρεις που και τίνος είναι, μα τη νοιώθεις γύρω σου παντού, να σε στοιχειώνει.

Νοιώσε το θάνατο που διαμόρφωσες με ευθύνη σου, είτε με υπαιτιότητά σου, είτε με την αδιαφορία σου, και γίνε τώρα δημιουργός ζωής.Τη γη που μάτωσες, αυτήν ν' ασπαστείς. Να χύσεις το δάκρυ σου στο καυτερό της χώμα, να υποφέρεις από το θάνατο που ανασαίνει παντού.

Τότε θα νοιώσεις το βαρύ χρέος της δημιουργίας. Τότε θα καταλάβεις τι πα' να πει ζωή, τι εστί ελπίδα…

(από το βιβλίο του Α. Καπετάνιου “Τη χώρα που μου πήρανε γυρεύω…”, εκδόσεις Ηλιοτρόπιο, Αθήνα 2004)